DOI: 10.30586/pek.1937169 ISSN: 2587-2567

Weltliteratur’un Üç Dünya Teorisi'nden Küresel Güney'e Siyasal Yansıması

Geran Özdeş Çelik
Show PDF Cite
Bu makale, Weltliteratur (Dünya Edebiyatı) kavramını tarihsel gelişimi içinde, siyasal ve ekonomik sınıflandırmalarla ilişkisi üzerinden ele almaktadır. Goethe tarafından 1827’de ortaya atılan kavram, Soğuk Savaş döneminde yeniden gündeme gelmiş ve bu süreçte küresel jeopolitik ayrımlara göre keskin bir biçimde şekillenen politik bir anlam kazanmıştır. Evrensel bir kategori olarak sunulsa da dünya edebiyatı, tarihsel olarak ideolojik ve ekonomik koşulların şekillendirdiği hiyerarşik yapılara eklemlenmiştir. Özellikle Soğuk Savaş döneminde edebi değer ve temsil tartışmaları Modernleşme Teorisi, gelişme ve Üç Dünya Teorisi yaklaşımlarıyla Birinci ve Üçüncü Dünya edebiyatları ayrımına götüren şekilde derinleştirmiştir. Alegori ve kanon etrafında yürütülen bu tartışmalar, çok sayıda eleştirel yaklaşımı da beraberinde getirerek kavrama farklı perspektifleri dahil etmiştir. 2000’li yıllarda Küresel Güney kavramının öne çıkmasıyla birlikte, edebi eşitsizlikler Küresel Edebiyat çerçevesinde yeniden ele alınmıştır. Bu makale, edebi sınıflandırmaların siyasal sınıflandırmaları yansıttığını savunarak dünya edebiyatının oluşumuna ve dolaşımına eleştirel bir bakış sunmakta ve dünya edebiyatının ekonomik ve siyasal eşitsizliklerin dışında kaygan bir zemin haline geldiğini savunmaktadır.

More from our Archive