DOI: 10.25282/ted.1975011 ISSN: 1303-328X

Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler?

Mehmet Ali Gülpınar
Show PDF Cite
Bu yazı, 23-24 Nisan 2026 tarihlerinde, Edirne’de, Trakya Üniversitesi’nde düzenlenen 9. Tıp Eğitimi Kış Okulunda gerçekleştirilen “Tasarımsal Düşünme ve Anlatı Atölyesi”nin planlanması sürecinde ortaya çıkmıştır. Tasarımsal düşünme, hızlıca çözümlere atlamak yerine ‘sorunun, deneyimin ve bağlamının arkeolojisi’ ile ‘problemde/sorunlu durumda ve deneyimde kalmayı’, ‘soruda, arayışta, keşifte kalma’yı öne alan ve bu keşifle birlikte “sorunu yeniden çerçeveleme”, “yeniden bağlamlaştırma” ve “yeniden anlatılama”yı değişim sürecinin merkezine yerleştiren farklı bir yaklaşımdır. Kees Dorst’un çizdiği çerçeveyle belirtmek gerekirse, sağlık bakım, eğitim ve yönetim de dâhil olmak üzere tüm alanlarda, bugün için karşı karşıya olunan sorunların “açık”, “karmaşık”, “dinamik” ve “ağ tabanlı” doğası, bizleri bu sorunlara farklı şekillerde yönelmeye zorlamaktadır. Bu yazıda tasarımsal düşünme “karmaşıklık”, “bağlamsallık”, “anlatısallık” ve “düşünümsellik” kavram seti üzerinden ele alınmış ve sağlık bakım, eğitim, yönetim ve liderlik süreçlerinde yaşanan dönüşümler için tasarımsal, anlatısal bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Dorst’un dokuz adımlık “Çerçeve yaratma modeli” yeniden düzenlenerek, üç aşamalı ve dokuz adımlı olmak üzere üç aşamadan “Tasarımsal anlatısal düşünme ve çerçeve yaratımı” çerçevesi çizilmiştir. Üç aşama (Sorunun ve deneyimin arkeolojisi, Yaratıcı bakma, duyma, düşünme ve eyleme ve Hayata geçirme, dönüşümün organizasyonun kültürü haline gelmesi) ve dokuz adımdan (sorunun arkeolojisi, paradoks, deneyimin bağlamsal arkeolojisi, alanın bağlamsal arkeolojisi, temalar, çerçeveler, gelecekler, dönüşüm ve benimseme) oluşan bu çerçeve, bu süreçte dikkate alınması gereken 11 ilke (Bağlama saldır, Yargıyı askıya al, Karmaşıklığı kucakla, Odağı uzaklaştır, genişlet ve yoğunlaş, Olumlayıcı, dönüşüme açık bir ortam/iklim oluşmasını ve bunun organizasyonun kültürü haline gelmesini sağla, Örüntüler, kalıplar ara, Temaları derinleştir, Çerçeveleri keskinleştir; Hazırlıklı ol, Anı, anlatı yarat, Nihayete erdir) ile desteklenmiştir. Sonrasında yazı organizasyonlarda olumlayıcı dönüşüm ekosistemi, iklimi oluşturma ve dönüşümsel liderlik ile genişletilmiştir. Ayrıca tasarımsal düşünme ve çerçevelemeye ilişkin uygulama alanları, sağlık bakım, eğitim ve yönetim süreçlerinde değişime yönelik farklı örneklerle açılmış; bu şekilde, sağlık alanında karşı karşıya olunan karmaşık sorunların başka türlü ele alınabileceği ve bu farklı yaklaşım ile ortaya çıkarabilecek dönüşümsel deneyimler zenginleştirilmeye çalışılmıştır.

More from our Archive