DOI: 10.30586/pek.1784486 ISSN: 2587-2567

Tarımda Dijital Marka Bileşenlerinin Tarımsal Ürün İhracatı Üzerine Ekonomik Etkisi: AB ve Türkiye Karşılaştırmalı Panel Veri Analizi

Mehmet Emin Keke
Show PDF Cite
Bu çalışma, dijital marka değerinin tarımsal ihracat performansı üzerindeki etkilerini Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye örnekleminde karşılaştırmalı olarak incelemektedir. 2011–2024 dönemine ait dengeli panel veri seti; tarım ve gıda ilişkili marka başvuru sınıf sayısı, coğrafi işaret (GI) sayısı ve E-Government Development Index (EGDI) göstergeleri üzerinden modellenmiştir. Ekonometrik analizler, Driscoll–Kraay sağlam standart hataları ile tahmin edilen rassal etkiler (RE) modeli temelinde yürütülmüş; marka × EGDI ve marka × Türkiye etkileşim terimleri aracılığıyla dijitalleşmenin bağlamsal etkileri test edilmiştir. Bulgular, coğrafi işaret sayısının tarımsal ihracat üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunduğuna; sektörel marka göstergesine ait katsayının ise temel modelde pozitif yönlü olmakla birlikte istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşmadığına işaret etmektedir. PPML, NBML ve toplam marka başvuru sınıf sayısına dayalı karşılaştırmalı model sonuçları, markalaşma etkisinin daha geniş ulusal marka kapasitesi üzerinden daha belirgin hâle gelebileceğine işaret etmektedir. EGDI düzeyindeki artışın, özellikle genel markalaşma kapasitesi bağlamında marka etkisini güçlendirebileceği ve dijital altyapının bu ilişkiyi koşullandıran tamamlayıcı bir unsur olduğu düşünülmektedir. Ayrıca Türkiye’de marka elastisitesinin AB ülkelerine kıyasla daha düşük olabileceği, özellikle karşılaştırmalı ve sağlamlık modellerinde belirginleşmektedir. Sonuçlar, dijital altyapı ile desteklenen markalaşma ve coğrafi işaret politikalarının birlikte ele alınmasının tarımsal ihracat rekabet gücünü artırmada önemli olabileceğini ortaya koymaktadır. Çalışma, dijitalleşme, marka ve coğrafi işaretlerin eş zamanlı etkilerini karşılaştırmalı panel veri analiziyle inceleyerek tarım ekonomisi ve uluslararası ticaret literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.

More from our Archive