DOI: 10.32328/turkjforsci.1873763 ISSN: 2618-6616

Türkiye’nin Akdeniz Bölgesi’nde yetişen bazı bitki türlerinin geçmişten günümüze tedavi amaçlı kullanımı

Yıldız Güneş
Show PDF Cite
İnsanların doğadan, özellikle de bitkilerden yararlanması insanlık tarihi kadar eskidir. Geçmişten günümüze geleneksel yaşam biçimini sürdüren topluluklar bitkileri hem besin kaynağı hem de tedavi amaçlı kullanmıştır. Bu çalışmada, Türkiye’nin Akdeniz Bölgesi’nde geçmişten günümüze geleneksel olarak şifa amacıyla kullanılan bitki türleri araştırılmıştır. Akdeniz Bölgesi’nde yaygın olarak kullanılan türlere örnek olarak adaçayı (Salvia officinalis L.), ıhlamur (Tilia cordata Mill.), kuşburnu (Rosa canina L.), melengiç (Pistacia terebinthus L.), zeytin (Olea europaea L.), böğürtlen (Rubus fruticosus L.), sumak (Rhus typhina L.) ve andız (Juniperus drupacea Labill.) gibi tıbbi ve aromatik bitkiler verilebilir. Etnobotanik kullanımı öne çıkan ve güncel bilimsel çalışmalarda antimikrobiyal/antibakteriyel etkileri bildirilen bu bitkiler, bağışıklık sistemini destekleyici özellikleri ve zengin fitokimyasal içerikleri nedeniyle yaygın biçimde tüketilmektedir. Bulgulara göre söz konusu bitkilerin kullanım şekilleri; %50 çay, %24 meyve-sebze, %4 yağ, %3 püre/lapa ve %1 pekmez olarak dağılım göstermektedir. Bitkilerin %27 oranında en sık idrar söktürücü amaçla, %8 oranında ise grip ve soğuk algınlığına karşı kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca yapılan bilimsel çalışmalar, bu türlerin grip/soğuk algınlığı, öksürük, balgam söktürücü etki, iltihap giderici etki, sindirim sistemi rahatsızlıkları, yara iyileşmesi ve bağışıklık sisteminin desteklenmesi gibi alanlarda yaygın olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Son yıllarda bu bitkilerin kullanımında ve bazılarının kültüre alınmasında önemli ilerlemeler sağlanmış, dünya pazarında ekonomik değer oluşturan ürünler ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, bazı türlerin doğal ortamlarından bilinçsiz ve aşırı toplanması, bölgede türlerin sürekliliğini tehlikeye atmaktadır.

More from our Archive