SHART ERGASH GAPLARNING TUZILISHI VA ULARNING ZAMONAVIY MATNLARDA ISHLATILISHI

Ushbu ilmiy-amaliy maqola arab tilining mantiqiy-grammatik asoslaridan biri bo‘lgan Shart Ergash Gaplar (‫ )الجملة الشرطية‬mavzusini tahlil qiladi. Maqolada avvalo, shart ergash gaplarning fundamental tuzilishi — shart harfi, shart fe'li va javob fe'li munosabatlari asosida tushuntiriladi. So‘ngra, shart harflari ularning grammatik ta’siriga ko‘ra, jazm qiluvchi ( ‫األدوات‬ ْ va jazm qilmaydigan (‫( )األدوات غير الجازمة‬Masalan:‫ ِإذَا‬,‫)لَ ْو‬ ‫( )الجازمة‬Masalan: ‫ َمن‬,‫)إن‬ turlarga ajratilib, har bir turdagi harflarning ma’no farqlari va sintaktik vazifalari ko‘rib chiqiladi. Maqolaning asosiy qismi shart ergash gaplarning zamonaviy matnlarda qo‘llanilishiga bag‘ishlangan. Bunda ularning huquqiy-rasmiy tildagi aniq qoidalar (obligatsiyalar), siyosiy-publitsistik tahlildagi faraziy (kontrfakt) vaziyatlar va ilmiy matnlardagi sabab-oqibat munosabatlarini ifodalashdagi muhim roli misollar orqali yoritiladi. Annotatsiya oxirida keltirilgan ilmiy adabiyotlar ro‘yxati (xususan, Hasan, G‘alayini, ‘Id kabi klassik arab grammatiklarining asarlari) maqolaning ilmiy asoslanganligini tasdiqlaydi.