DOI: 10.57127/kpd.26024438.1842321 ISSN: 2602-4438

Psikolojik dışlanma ile problemli akıllı telefon ve internet kullanımı arasındaki ilişkide depresyon, anksiyete ve stresin aracı rolü

Mehmet Kavaklı
Show PDF Cite
Teknolojik cihazların yoğun kullanımı ve özellikle akıllı telefon ve internetin aşırı kullanımı son yıllarda artan bir sorun haline gelmiştir. Bu durumun psikososyal temellerinin anlaşılması, önleyici stratejilerin geliştirilmesi noktasında önemli görünmektedir. Psikolojik dışlanmaya maruz kalarak psikolojik ihtiyaçları tehdit edilen ve olumsuz duygusal durumlar yaşayan bireyler tehdit edilen ihtiyaçlarını tatmin etmek ve olumsuz duygularla baş etmek amacıyla internete yönelebilmektedirler. Bu çalışmanın amacı da algılanan psikolojik dışlanmanın problemli akıllı telefon ve internet kullanımı üzerindeki etkisinde depresyon, anksiyete ve stresin aracı rolünü incelemektir. Bu çalışma Türkiye’de bir devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 340 üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Algılanan psikolojik dışlanmanın problemli akıllı telefon ve internet kullanımı üzerindeki etkisinde depresyon, anksiyete ve stresin aracı rolü yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Yapısal eşitlik modeli sonuçları, algılanan psikolojik dışlanmanın depresyonu (β = .323, p < .001), anksiyeteyi (β = .217, p < .01) ve stresi (β = .213, p < .01) anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir. Ayrıca depresyon (β = .245-.334), anksiyete (β = .213-.297) ve stresin (β = .229-.270) hem problemli akıllı telefon hem de problemli internet kullanımını anlamlı ve pozitif yönde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır (p < .01). Bootstrap analizleri, depresyon, anksiyete ve stresin anlamlı kısmi aracı role sahip olduğunu göstermiştir (dolaylı etkiler: β = .046-.108). Sonuç olarak, algılanan psikolojik dışlanmanın olumsuz duygusal süreçleri tetikleyerek problemli akıllı telefon ve internet kullanımına dolaylı olarak da katkıda bulunabileceği söylenebilir. Bulgular, problemli teknoloji kullanımına yönelik önleme ve müdahale çalışmalarında yalnızca depresyonun değil, anksiyete ve stresin de dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir.

More from our Archive