DOI: 10.26650/iutd.1832013 ISSN: 2619-9505

Osmanlı İstanbul’unda Bireysel Kredi Piyasası: Aktörler, Mekanizmalar ve Sosyal Dinamikler (1790-1840)

Ramazan Pantık
Show PDF Cite
Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik yaşamında, modern bankacılık kurumlarının gelişiminden önce bireyler arası kredi ilişkileri ve vakıf gibi kurumsal yapılar aracılığıyla yürütülen finansal işlemler önemli bir yer tutmaktaydı. Özellikle İstanbul’da oldukça canlı, güçlü ve rekabetçi bir kredi piyasası mevcuttu. Bu piyasa vakıflar, sarraflar, eytam terekeleri ve bireysel aktörlerin etkin rol oynağı bir sistemle şekillenmişti. Kredi piyasası, sadece finansal ihtiyaçların karşılandığı bir alan değil, aynı zamanda sosyal dayanışma, güven ve toplumsal normların yansıdığı bir mekândı.Bu çalışmanın amacı, Osmanlı İstanbul’undaki bireysel ve kurumsal kredi piyasasının yapısını, işleyişini ve temel aktörlerini analiz etmektir. Ayrıca, bu piyasanın Avrupa’daki benzer mekanizmalarla karşılaştırılarak kendine özgü sosyal, ekonomik ve hukuki dinamiklerini ortaya koymak hedeflenmektedir. Çalışma, Osmanlı toplumundaki kredi ilişkilerinin modern bankacılık sistemine geçiş sürecindeki yerini ve önemini tartışmayı da amaçlamaktadır.Makale ilk olarak sermaye ve para piyasalarına özel atıfta bulunarak Osmanlı kamu maliyesinin finansman ve borçlanma araçlarına odaklanır. Ardından, vakıfların başat rol oynadığı kurumsal ve bireysel kredi piyasasının analizine geçiliyor. İnceleme, analizi gerçekleştirmek için 1790’dan 1840’a kadar İstanbul’da kullanılan 1.000 civarında kredi işleminden oluşan bir örneklemden yararlanıyor. Banka gibi finansal aracıların bulunmadığı bir piyasada, Osmanlı vakıf envanterleri oldukça yararlı ve zengin bir kaynak sunar. Çalışmada, Evkaf Müfettişliği mahkeme kayıtlarından derlenen veri setinden hareketle, modern bankacılık kurumlarının ortaya çıkmasının hemen öncesinde, Osmanlı İstanbul’undaki bireysel kredi piyasasının genel özellikleri, temel aktörleri, kredi koşulları, faiz oranları ve sosyal dinamikleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

More from our Archive