DOI: 10.26650/sty.2026.1844073 ISSN: 2717-6940

Kayseri Müzesindeki Barutluklar

Necla Dursun
Show PDF Cite
İnsanoğlunun kendini savunmak veya saldırmak amacıyla kullandığı tüm nesneler silah olarak adlandırılmaktadır. Tarihi süreçte kendini korumak veya avlanmak, düşmanlarına karşı savunma gücü oluşturmak gibi dönem ihtiyaçlarına göre değişen ve gelişen silah teknolojisindeki en büyük icatların biri ateşli silahların kullanımı gelmektedir.Silah teknolojisinin gelişimine paralel olarak ilerleyen mühimmatın temini ve taşınması da silahların kullanımı kadar önemlidir. Bu kapsamda barutlu silahların kullanımı ile birlikte ek mühimmat ihtiyacı doğrultusunda depolama veya taşıma kapları ortaya çıkmıştır. Bu kaplara, içinde muhafaza edilen malzemeden dolayı barutluk adı verilmiştir.Ateşsiz ve ateşli silahlar üzerine bugüne kadar pek çok çalışma yapılmıştır. Barutluklar bu çalışmalarda ayrı bir bölüm olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, özellikle Osmanlı dönemi barut kaplarına odaklanan kapsamlı ve ayrıntılı çalışmalar sınırlı kalmıştır; bu da mevcut araştırmanın özgünlüğünü ve önemini ortaya koymaktadır.Çalışma konumuz olan eserler, Kayseri Müzesi’nde bulunan 44 barutluk, 2 kütüklük ve 7 barut ölçeğidir. Eserler kendi içinde tasnif edilerek malzemesine göre madeni, ahşap, deri, kemik ve boynuz malzeme gruplarına ayrılarak; form, teknik, motif ve süsleme özellikleri bakımından değerlendirilmiştir.Bu çalışmanın amacı, Kayseri Müzesi koleksiyonunda yer alan Osmanlı dönemi barutluklar, kütüklükler ve barut ölçeklerinin tarihsel, tipolojik ve süsleme özelliklerinin Sanat Tarihi disiplini çerçevesinde değerlendirilmesidir.Çalışmada ele alınan eserler; kullanılan malzeme (metal, ahşap, deri, kemik ve boynuz), biçimsel özellikler, üretim teknikleri ve bezeme unsurları açısından tasnif edilmiştir. Bu makale ile barutlukların yalnızca işlevsel araçlar olmadığını, aynı zamanda Osmanlı sanat anlayışının estetik ve sanat boyutunu yansıtan nesneler olduğu ortaya konulmuştur. Araştırmanın bir diğer amacı, özellikle Osmanlı’nın geç dönemine ait barut kapları üzerine sınırlı olan literatüre katkı sağlamak ve ateşli silah teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak bu silahlara ait yardımcı ekipmanların tarihsel süreç içerisindeki durumu değerlendirmektir.Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, tümevarım yöntemi kullanılarak, örneklem üzerinden betimleme ve gözleme dayalı sonuca ulaşılmıştır.

More from our Archive