DOI: 10.30586/pek.1908715 ISSN: 2587-2567

Geleneksel Para ve Kripto Varlıklar Arasında İkame Dinamikleri: Bitcoin ve M2 Para Arzı Üzerine SVAR Analizi

İpek Yurttagüler, Sinem Kutlu Horvath
Show PDF Cite
Literatürde parasal ikame kavramı, ekonomik birimlerin portföy tercihlerinde yerli para yerine alternatif değer saklama ya da mübadele araçlarını tercih etmeleri şeklinde tanımlanmakta ve çoğunlukla enflasyon, finansal istikrarsızlık ile güven faktörleriyle ilişkilendirilmektedir. Dijitalleşme süreciyle birlikte ortaya çıkan kripto varlıklar ise bu geleneksel çerçeveye yeni bir boyut ekleyerek, parasal ikamenin yalnızca yabancı para birimleriyle sınırlı kalmayan bir olguya dönüşmesine neden olmuştur. Bu çalışma, Bitcoin ile geleneksel para arzı arasındaki ilişkinin niteliğini inceleyerek kripto varlıkların parasal ikame potansiyelini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda Bitcoin, ABD M2 para arzı ve küresel risk algısını temsil eden VIX endeksi arasındaki dinamik ilişkiler 2015M05–2025M12 dönemine ait aylık veriler kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada değişkenlerin durağanlık özellikleri ADF ve KPSS birim kök testleriyle incelenmiş, ardından Toda–Yamamoto yaklaşımı doğrultusunda düzey değerlerle genişletilmiş VAR modeli tahmin edilmiştir. Modelden elde edilen etki-tepki fonksiyonları, kümülatif etki-tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırması sonuçları değişkenler arasındaki dinamik aktarım mekanizmasını değerlendirmek amacıyla kullanılmıştır. Bulgular, Bitcoin’in kendi içsel şoklarından güçlü biçimde etkilendiğini, küresel risk algısındaki artışların Bitcoin üzerinde negatif etkiler oluşturduğunu ve M2 para arzındaki değişimlerin Bitcoin üzerindeki etkisinin zaman içerisinde artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Genel olarak sonuçlar, Bitcoin’in geleneksel para arzına karşı güçlü bir parasal ikame aracı olmaktan ziyade, risk algısı, likidite koşulları ve piyasa içi dinamikler tarafından şekillenen finansal bir varlık niteliği taşıdığını göstermektedir.

More from our Archive