DEVELOPING SOCIAL HEALTH IN FUTURE TEACHERS AS A PEDAGOGICAL PROBLEM

The article examines the development of social health among future teachers as an important problem of contemporary higher pedagogical education. The study is relevant because digitalization, increasingly complex social interaction, emotional pressure, and professional risks have changed the requirements placed on teachers. The research aims to clarify the concept of future teachers’ social health, determine its structural components, and substantiate the pedagogical conditions required for its development in the university educational process. The study employs theoretical analysis, comparison, synthesis, and systematization of psychological, pedagogical, and interdisciplinary literature. Social health is defined as an integrative personal and professional quality manifested in the ability to build constructive relationships, adhere to humanistic values, regulate behavior, and responsibly perform social and professional roles. Its structure comprises four interrelated components: value-motivational, cognitive, communicative-activity, and reflective-regulatory. The study identifies four pedagogical conditions for developing this quality: a psychologically safe educational environment, participation in socially significant activities, use of interactive teaching methods, and organized reflection and self-regulation. These conditions should be integrated into everyday university practice as elements of a unified educational process. The scientific significance of the study lies in refining the pedagogical meaning of future teachers’ social health and substantiating its four-component structure. Its practical significance consists in proposing a system of conditions that can be incorporated into teacher education programmes, teaching practice, mentoring, volunteer projects, interactive courses, and student support activities. The proposed framework may assist university instructors and programme developers in strengthening future teachers’ communicative culture, social responsibility, reflection, self-regulation, and readiness for professional interaction.

Бұл мақалада болашақ мұғалімдердің әлеуметтік денсаулығының дамуы қазіргі заманғы жоғары педагогикалық білім берудегі негізгі мәселе ретінде қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі мұғалім мамандығының өзгермелі талаптарымен, соның ішінде цифрландырумен, әлеуметтік өзара әрекеттесудің күрделенуімен, эмоционалдық қысымның артуымен және кәсіби тәуекелдердің кеңеюімен байланысты. Зерттеудің мақсаты - болашақ мұғалімдердің әлеуметтік денсаулығының теориялық мазмұнын нақтылау, оның құрылымдық компоненттерін сипаттау және университеттің білім беру процесінде оның дамуына ықпал ететін педагогикалық жағдайларды негіздеу. Зерттеудің әдіснамалық негізі психологиялық, педагогикалық және пәнаралық зерттеулерді талдау, салыстыру, синтездеу және жүйелеуден тұрады. Осы шеңберде әлеуметтік денсаулық студенттің конструктивті әлеуметтік қарым-қатынас орнату, гуманистік құндылықтарды ұстану, жеке мінез-құлықты реттеу және кәсіби рөлдерді жауапкершілікпен орындау қабілетінде көрінетін интегративті жеке және кәсіби сапа ретінде түсініледі. Оның құрылымы өзара байланысты төрт компоненттен тұрады: құндылық-мотивациялық, когнитивті, коммуникативті-белсенді және рефлексивті-реттеушілік. Мақалада осы сапаның дамуына ықпал ететін төрт негізгі педагогикалық жағдай анықталған: психологиялық тұрғыдан қауіпсіз білім беру ортасын қалыптастыру, студенттерді әлеуметтік маңызды іс-әрекетке тарту, интерактивті оқыту әдістерін пайдалану, сондай-ақ рефлексия мен өзін-өзі реттеуді жүйелі түрде дамыту. Бұл жағдайларды оқшауланған немесе эпизодтық білім беру шаралары ретінде қарастырудың орнына, оларды күнделікті университет тәжірибесіне енгізу қажеттілігіне ерекше назар аударылады. Зерттеу нәтижелері әлеуметтік әл-ауқатты мұғалімнің кәсіби дайындығының ажырамас бөлігі және жоғары білім берудегі мақсатты оқытудың маңызды нәтижесі ретінде қарастыру керектігін көрсетеді.

В статье рассматривается развитие социального здоровья будущих учителей как важная проблема в современном высшем педагогическом образовании. Актуальность исследования связана с меняющимися требованиями профессии учителя, включая цифровизацию, растущую сложность социального взаимодействия, усиление эмоционального давления и расширение профессиональных рисков. Цель исследования – уточнить теоретическое содержание социального здоровья будущих учителей, описать его структурные компоненты и обосновать педагогические условия, способствующие его развитию в рамках университетского образовательного процесса. Методологическая основа исследования состоит в анализе, сравнении, синтезе и систематизации психологических, педагогических и междисциплинарных исследований. В этих рамках социальное здоровье понимается как интегративное личностно-профессиональное качество, выражающееся в способности студента строить конструктивные социальные отношения, следовать гуманистическим ценностям, регулировать личное поведение и ответственно выполнять профессиональные роли. Его структура включает четыре взаимосвязанных компонента: ценностно-мотивационный, когнитивный, коммуникативно-активный и рефлексивно-регуляторный. В статье определены четыре основных педагогических условия, способствующих развитию социального здоровья будущих педагогов: создание психологически безопасной образовательной среды, вовлечение студентов в социально значимую деятельность, использование интерактивных методов обучения, а также систематическое развитие рефлексии и саморегуляции. Особое внимание уделяется необходимости интеграции этих условий в повседневную университетскую практику, а не рассмотрению их как отдельных или эпизодических образовательных мер. Результаты исследования показывают, что социальное здоровье следует рассматривать как неотъемлемую составляющую профессиональной готовности преподавателя и как важный результат целенаправленной подготовки в высшем образовании.