DOI: 10.54976/tjfdm.1851567 ISSN: 2687-5268

1587-1629 Yılları Arasında İran Safevi Dönemi Kumaş, Desen ve Motiflerinin Kadın Giyiminde Kimlik ve Statü Göstergesi

Saghar Parvizi, Evrim Demir Öztürk
Show PDF Cite
Giysi, temel korunma amacının yanında, sosyal bir ifade olarak kimlik ve statü belirtmek amacı ile de toplum içinde işlev göstermektedir. Giysi oluşumunu sağlayan en önemli öğenin kumaş olduğu varsayılmaktadır. Giysi tarihini incelediğimizde giysi oluşumunu sağlayan kumaşların hammadde, desen, motif, doku vb. özellikleri sayesinde var olduğu döneme dair bilgi verdiği görülmektedir. Giysilerin yapısal özellikleri, var oldukları zaman içerisinde toplumun yaşam tarzı, kimlik ve kültürel yapısına dair bilgi barındırmaktadır. Bu makale kapsamında, İran 1587-1629 yılları arasında I. Şah Abbas dönemine ait kumaş, desen ve motiflerin kadın giyimindeki etkileri ve kültürel gelişim süreci incelenmiştir. Bu dönemin, tekstil ticareti alanında köklü ilerlemelerin yaşandığı bir dönem olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, I. Şah Abbas dönemine ait olduğu bilinen Zerbaft, Kadife ve Kalemkâr (brokar) dokuma kumaşları incelenmiştir. Kumaş türlerinin üretiminde kullanılan ipek, altın, gümüş ve pamuk iplikleri, kumaş maliyetin belirleğiçi olduğu belirlenmiştir. Her kültürde farklı anlamlara sahip olan motifler, bu makale kapsamında, İran toplumuna ait toplumsal anlam çerçevesinde incelenmiştir. Altın çağ olarak nitelendirilen bu dönemin, kadın giyiminde kimlik ve statü kavramının etkenleri irdelenmiştir. Dönemin kumaş türleri toplumsal statü farklılıklarını nasıl görünür kılmıştır? Kumaş desenlerinde yer alan motifler dönemin hangi simgelerini taşımaktadır? I. Şah Abbas dönemi neden altın çağ olarak nitelendirilmiştir? Kumaş ve motif çeşitleri Safavi kadınları arasında sosyal statüyü nasıl yansıtmıştır? Bu sorular cevaplanmaya çalışılmıştır. Geçmişten günümüze kadar gelen bu ögeler/unsurlar kültürel aktarım misyönünda üstlendiği için, moda tarihinde göncel deyerlendirmelerde önem arzetmektedir. Bu çalışmada, analiz bölümünde yer alan kumaş görselleri, araştırmacı tarafından çevrim dışı ''National Museum of İran, Tehran'' müze arşivinden derlenmiştir. Araştırma kapsamı çerçevesinde minyatür ve kumaş görselleri, çevrim içi '' Museo di Palazzo Mocenigo'', ''David’s Samling'', ''The George Washington University Museum'', ''Textile As Art'' ve ''The Art Institute of Chicago'' müze koleksiyonlarından elde edilmiştir. Görseller içerdikleri semboller, temalar ve simgesel anlam katmanlarını ortaya çıkarmak amacıyla, ikonografik analiz ve tematik içerik çözümleme yöntemleriyle irdelenmiştir.

More from our Archive