ПРОЕКТИРОВАНИЕ ПРОЦЕССА ОБУЧЕНИЯ РУССКОЙ ЛЕКСИКЕ В ПОЛИЛИНГВАЛЬНОЙ СРЕДЕ

Статья посвящена проектированию процесса обучения русской лексике в полилингвальной среде вуза. Актуальность работы обусловлена недостаточной эффективностью традиционных подходов и необходимостью системного развития лексической компетенции студентов через внедрение медиаконтента. В статье обозначены методические решения авторов по проектированию процесса обучения русской лексике в полилингвальной среде. В частности, уточнена авторская модель организации лексической работы, основанная на сопоставительном использовании языков обучающихся, поэтапном введении и закреплении лексики в коммуникативном контексте, а также интеграции проектных и цифровых технологий обучения. Представленные методические решения сопровождаются конкретными примерами заданий и этапов реализации, что позволяет продемонстрировать их практическую применимость в образовательном процессе. Исходя из этого, цель данной статьи заключается в разработке методики обучения русской лексике на основе оценки общей и академической компетентности обучающихся с использованием медиатехнологий. Авторы анализируют механизмы восприятия и запоминания слов, выделяя современные тенденции в лингводидактике. В ходе эксперимента, в котором приняли участие 120 человек, применялись методы множественного тестирования, устные и письменные задания, а также анкетирование. Исследование выявило «довузовские лакуны» в знаниях будущих учителей русского языка. Результаты показали, что при значительном объеме пассивного словарного запаса студенты испытывают трудности с низкочастотной и академической лексикой, а их продуктивные навыки существенно ниже рецептивных. По итогам анкетирования 98% респондентов поддержали внедрение инновационных медиасредств. На основе полученных данных об «остаточных знаниях» была предложена стратегия обучения, сочетающая классические методы с медиаконтентом. Данный подход позволяет эффективно корректировать лексические дефициты и повышать эффективность усвоения русской лексики за счёт активизации межъязыковых связей и формирования полилингвальной коммуникативной компетенции обучающихся.

Мақала жоғары оқу орнының көптілді ортасында орыс тілі лексикасын оқыту процесін жобалауға арналған. Жұмыстың өзектілігі дәстүрлі тәсілдердің тиімділігінің төмендігімен және медиаконтентті енгізу арқылы студенттердің лексикалық құзыреттілігін жүйелі түрде дамыту қажеттілігімен негізделген. Мақалада авторлардың көптілді ортада орыс тілі лексикасын оқыту процесін жобалау бойынша әдістемелік шешімдері белгіленген. Атап айтқанда, білім алушылардың тілдерін салыстырмалы түрде пайдалануға, лексиканы коммуникативтік контексте кезең-кезеңімен енгізуге және бекітуге, сондай-ақ оқытудың жобалық және цифрлық технологияларын интеграциялауға негізделген лексикалық жұмысты ұйымдастырудың авторлық моделі нақтыланған. Ұсынылған әдістемелік шешімдер тапсырмалардың нақты мысалдарымен және іске асыру кезеңдерімен сүйемелденеді, бұл олардың білім беру процесіндегі практикалық қолданысқа ие екендігін көрсетуге мүмкіндік береді. Осыған сүйене отырып, мақаланың мақсаты — медиатехнологияларды пайдалана отырып, білім алушылардың жалпы және академиялық құзыреттілігін бағалау негізінде орыс тілі лексикасын оқыту әдістемесін әзірлеу. Авторлар сөздерді қабылдау және есте сақтау механизмдерін талдай отырып, лингводидактикадағы заманауи үрдістерді атап көрсетеді. 120 адам қатысқан эксперимент барысында көп деңгейлі тестілеу, ауызша және жазбаша тапсырмалар, сондай-ақ сауалнама жүргізу әдістері қолданылды. Зерттеу болашақ орыс тілі мұғалімдерінің біліміндегі “жоғары оқу орнына дейінгі лакуналарды” (олқылықтарды) анықтады. Нәтижелер көрсеткендей, пассивті сөздік қордың көлемі айтарлықтай болғанымен, студенттер сирек қолданылатын және академиялық лексиканы пайдалануда қиындықтарға тап болады, ал олардың өнімді (продуктивті) дағдылары рецептивті дағдыларынан едәуір төмен. Сауалнама қорытындысы бойынша респонденттердің 98%-ы инновациялық медиақұралдарды енгізуді қолдады. Білімдегі “олқылықтарды” анықтау нәтижесінде классикалық әдістер мен медиаконтентті біріктіретін оқыту стратегиясы ұсынылды. Бұл тәсіл лексикалық тапшылықты тиімді түзетуге және тіларалық байланыстарды белсендіру арқылы білім алушылардың көптілді коммуникативтік құзыреттілігін қалыптастыру есебінен орыс тілі лексикасын меңгеру тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

The article is devoted to the design of the process of teaching Russian vocabulary within a multilingual university environment. The relevance of the work is driven by the insufficient effectiveness of traditional approaches and the necessity for the systematic development of students' lexical competence through the implementation of media content. The authors outline methodological solutions for designing the Russian vocabulary instructional process in a multilingual setting. Specifically, the paper clarifies an original model for organizing lexical work based on the comparative use of the students' native languages, the gradual introduction and reinforcement of vocabulary within a communicative context, and the integration of project-based and digital learning technologies. These methodological solutions are accompanied by specific examples of assignments and implementation stages, demonstrating their practical applicability in the educational process. Accordingly, the goal of this article is to develop a methodology for teaching Russian vocabulary based on an assessment of students' general and academic competence using media technologies. The authors analyze the mechanisms of word perception and memorization, highlighting modern trends in linguodidactics. During an experiment involving 120 participants, methods such as multiple testing, oral and written assignments, and surveys were employed. The study revealed "pre-university lacunae" in the knowledge of future Russian language teachers. The results showed that despite a significant volume of passive vocabulary, students experience difficulties with low-frequency and academic lexis, and their productive skills are substantially lower than their receptive ones. Based on the survey results, 98% of respondents supported the implementation of innovative media tools. Utilizing the data on “residual knowledge”, a teaching strategy was proposed that combines classical methods with media content. This approach allows for the effective correction of lexical deficits and increases the efficiency of Russian vocabulary acquisition by activating cross-linguistic connections and forming the multilingual communicative competence of students.