АЛҒАШҚЫ ӘСКЕРИ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ДАЙЫНДЫҚ ПЕН ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУДЫ ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ОҚЫТУДЫҢ МҮМКІНДІКТЕРІ

Мақалада жалпы білім беретін мектептің 10-сынып оқушыларын Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінде қызмет етуге даярлауда «Алғашқы әскери және технологиялық дайындық» (АӘжТД) пен «Дене шынықтыру» (ДШ) пәндерін интеграциялық оқытудың педагогикалық мүмкіндіктері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – жоғары сынып оқушыларының әскери-қолданбалы дене дайындығын жетілдіру құралы ретінде аталған пәндерді интеграциялық оқытудың педагогикалық мүмкіндіктерін анықтау. Зерттеуде аралас зерттеу дизайны қолданылды: оқу бағдарламаларына жүйелік-салыстырмалы талдау жүргізіліп, Қазақстанның жалпы білім беретін мектептерінің 102 мұғалімі (АӘжТД – 64, ДШ – 38) арасында Google Forms платформасы арқылы сауалнама ұйымдастырылды (жауап беру коэффициенті – 69,4%). Сауалнаманың ішкі сенімділігі Cronbach альфа коэффициентімен бағаланды (α = 0,71). Сандық деректер IBM SPSS Statistics 26.0 бағдарламасында өңделді, ал ашық жауаптарға тақырыптық мазмұндық талдау жүргізілді. Оқу бағдарламаларын салыстырмалы талдау АӘжТД мен ДШ пәндерінің төрт тоқсанның барлығында тақырыптық сәйкестігі бар екенін және оларды интеграциялық оқытуға негіз болатын ортақ дидактикалық мақсаттардың байқалатынын көрсетті. Сауалнама нәтижелері бойынша мұғалімдердің 80,4%-ы интеграциялық оқытуды толық немесе шартты түрде қолдады. Алайда оны жүйелі түрде қолданатындардың үлесі небәрі 28,4%-ды құрады, бұл мұғалімдердің интеграциялық оқытуға оң көзқарасы мен оны тәжірибеде іске асыру деңгейі арасында елеулі алшақтықтың бар екенін айғақтады. Интеграцияны жүзеге асырудың негізгі кедергілері ретінде АӘжТД пәніне бөлінген оқу уақытының шектеулілігі (аптасына 1 сағат), материалдық-техникалық базаның жеткіліксіздігі және нормативтік-әдістемелік қолдаудың жеткіліксіздігі анықталды. Зерттеу нәтижелері АӘжТД мен ДШ пәндерін интеграциялық форматта оқытудың бағдарламалық негізі бар екенін және бұл тәсілдің мұғалімдер тарапынан педагогикалық қолдау табатынын көрсетті. Сонымен қатар, интеграциялық оқытуды білім беру тәжірибесіне кеңінен енгізу нормативтік-құқықтық, әдістемелік және ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді жетілдіруді талап етеді.

В статье рассматриваются педагогические возможности интегрированного преподавания предметов «Начальная военная и технологическая подготовка» (НВПТ) и «Физическая культура» (ФК) при подготовке учащихся 10-го класса общеобразовательной школы к службе в Вооруженных силах Республики Казахстан. Цель исследования – выявить педагогические возможности интегрированного преподавания этих предметов как средства повышения уровня военной физической подготовки учащихся старших классов. В исследовании использовался смешанный исследовательский подход: был проведен систематический сравнительный анализ учебных программ, а также опрос 102 учителей общеобразовательных школ Казахстана (64 учителя общеобразовательных школ, 38 учителей средних школ) с использованием платформы Google Forms (уровень ответа – 69,4%). Внутренняя надежность анкеты оценивалась с помощью коэффициента альфа Cronbach (α = 0,71). Количественные данные обрабатывались в программе IBM SPSS Statistics 26.0, а тематический контент-анализ проводился на основе ответов в свободной форме. Сравнительный анализ учебных программ показал, что тематическое сходство существует во всех четырех семестрах предметов НВПТ и ФК, и что наблюдаются общие дидактические цели, которые служат основой для их интегрированного обучения. Согласно результатам опроса, 80,4% учителей полностью или условно поддерживают инклюзивное образование. Однако доля тех, кто использует его систематически, составила всего 28,4%, что указывает на существенный разрыв между позитивным отношением учителей к инклюзивному образованию и уровнем его практического применения. В качестве основных препятствий для реализации интеграции были определены ограниченное время, отведенное на изучение темы НВПТ (1 час в неделю), недостаточная материально-техническая база, а также недостаточная нормативно-методи-ческая поддержка. Результаты исследования показали, что существует программная основа для преподавания предметов НВПТ и ФК в интегрированном формате и что такой подход находит педагогическую поддержку со стороны учителей. Кроме того, для широкого внедрения интегрированного обучения в образовательную практику необходимо улучшить нормативно-правовую, методологическую и организационную поддержку.

This article examines the pedagogical potential of integrated teaching of the subjects ‘Basic Military and Technical Training’ (BMTT) and ‘Physical Education’ (PE) in preparing year 10 pupils at general secondary schools for service in the Armed Forces of the Republic of Kazakhstan. The aim of the study is to identify the pedagogical potential of integrated teaching of these subjects as a means of improving the level of military physical training among upper-secondary school pupils. The study employed a mixed-methods approach: a systematic comparative analysis of curricula was carried out, and a survey of 102 teachers from general education schools in Kazakhstan (64 teachers from general education schools and 38 teachers from secondary schools) was conducted using the Google Forms platform (response rate: 69.4%). The internal reliability of the questionnaire was assessed using Cronbach’s alpha (α = 0,71). Quantitative data were analysed using IBM SPSS Statistics 26.0, whilst thematic content analysis was carried out on the basis of open-ended responses. A comparative analysis of the curricula has shown that there are thematic similarities across all four semesters of the BMTT and PE modules, and that there are common didactic objectives which form the basis for their integrated teaching. According to the survey results, 80.4% of teachers fully or to some extent support inclusive education. However, the proportion of those who use it systematically stood at just 28.4 per cent, indicating a significant gap between teachers’ positive attitudes towards inclusive education and the extent to which it is actually put into practice. The main obstacles to the implementation of integration were identified as the limited time allocated to studying the subject of BMTT (1 hour per week), insufficient material and technical resources, and a lack of regulatory and methodological support. The results of the study showed that there is a curricular framework for teaching BMTT and PE subjects in an integrated format, and that this approach is supported by teachers. Furthermore, in order to ensure the widespread implementation of integrated learning in educational practice, it is necessary to improve regulatory, methodological and organisational support.